Populizm a demokracja

Z przedmowy do książki:
          Populizm i demokracja to zjawiska oraz opisujące je pojęcia powiązane ze sobą w sposób niezwykle skomplikowany i zarazem nierozłączne. Istotą współczesnych demokracji, zwłaszcza od czasu "strukturalnego otwarcia" systemów politycznych na początku XX wieku, jest pełne uczestnictwo wszystkich (lub prawie wszystkich) obywateli w decyzjach publicznych i politycznych. Demokratyczne procedury są traktowane jako element korygujący niedoskonałości mechanizmów rynkowych. Jednocześnie obawiamy się zbyt dużego, a zarazem niezbyt kompetentnego wpływu przeciętnego obywatela na sprawy tak złożone jak zarządzanie państwem. Dlatego powstały zabezpieczenia w postaci różnych form przedstawicielstwa, a demokracja liberalna stanowi dziś powszechną alternatywę wobec pomysłów praktykowania demokracji bezpośredniej.
          Współczesna myśl polityczna zainspirowana ideami "konstruktorów" demokracji - ich obawami przed terrorem większości z jednej strony, a państwa z drugiej - zadaje sobie fundamentalne pytanie o zakres delegacji władzy w ręce elit, o skuteczność procedur kontroli tych elit oraz możliwość ich periodycznego rozliczania. Pytanie to bywa stawiane niezależnie od teoretycznych preferencji badaczy. Choć problematyka przekazywania władzy elitom i biurokracji dominuje w szkole postweberowskiej, nie jest ona obca ani pluralistycznej koncepcji demokracji wywodzącej się z prac Roberta Dahla, ani marksistowskim nurtom dociekań.
          Współczesny populizm najczęściej kwestionuje zarówno zasadność delegacji władzy w ręce nielicznych , jak i większość ustabilizowanych procedur i instytucji demokracji. Jeszcze bardziej krytycznie niż do idei i procedur odnosi się do konstytucyjnych gwarantów ładu społeczno-politycznego nie pochodzących z demokratycznego wyboru, takich jak Bank Centralny, Trybunał Konstytucyjny etc. Istnieje wiele odmian populizmu i organizacji populistycznych, stąd znaczna trudność dokonywania uniwersalnych uogólnień.
          Prezentowana praca omawia wiele kwestii związanych ze współczesnym populizmem; w części pierwszej - teoretycznej - Autorzy zajmują się zagadnieniem odmian populizmu, a zwłaszcza jego historyczno-systemowym zróżnicowaniem. Niezależnie bowiem od ogólnych podobieństw zachodnioeuropejskich i wschodnioeuropejskich populizmów różnice są na tyle istotne, że warto podejmować trud ich empirycznego opisu. Druga część pracy prezentuje materiał empiryczny; źródłem danych do niniejszej publikacji są zasoby Polskiego Generalnego Studium Wyborczego 2001, afiliowanego przy Instytucie Studiów Politycznych PAN.

Spis treści

Radosław Markowski	Wstęp	7
Radosław Markowski	Populizm a demokracja: ujęcia, dylematy, kontrowersje	11
Ewa Nalewajko	Populizm a demokracja	33
Jacek Wasilewski	Elitystyczne wyjaśnienia wschodnioeuropejskich demokracji	69
Krzysztof Jasiewicz	Polska u progu Unii Europejskiej; referendum akcesyjne a deficyt demokratyczny	95
Mikołaj Cześnik	Uczestnictwo wyborcze a stosunek do demokracji - przypadek Polski	123
Tadeusz Szawiel	Kryzys demokracji a poparcie systemu politycznego w Polsce	145
Urszula Jakubowska	Zainteresowanie polityką i postrzeganie własnej sytuacji życiowej a postawy populistyczne	173
Paweł Grzelak	Populizm w modelu głosowania ekonomicznego w Polsce	203
Clare McManus - Czubińska, William L. Miller	Kiedy frekwencja wyborcza ma znaczenie? Przypadek Polski	239
*Summary*

Order form